naar de startpagina

nl.lit
Vademecum  
 

naslag > vademecum nl.literatuur > literaire hoofdgenres
  
Literaire hoofdgenres
Vanaf het einde van de 18de eeuw wordt de literatuur verdeeld in drie hoofdgenres:

Het is belangrijk dat je het verschil ziet tussen genre en vorm:
proza en poëzie zijn enkel benamingen voor een bepaalde vorm van een tekst, en ieder genre kan in beide vormen voorkomen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

epiek
  • verhalende tekst; literaire tekst waarin het verhaal centraal staat
  • enkele bekende soorten: roman, novelle, kortverhaal, cursiefje
  • tegenwoordig zijn bijna alle epische teksten in prozavorm, maar in de middleeuwen bijvoorbeeld was poëzie de gewone vorm voor om het even welke literaire tekst, ook verhalen dus
lyriek
  • tekst die gevoelens uitdrukt; literaire tekst waarin gevoelens centraal staan
  • enkele bekende soorten: elegie, hymne, ode
  • gedichten blijken de uitverkoren vorm voor lyrische teksten maar in prozateksten kunnen evengoed lyrische fragmenten voorkomen
dramatiek
  • tekst die bestaat uit dialogen en bedoeld is om door handelende personen gespeeld te worden; toneel
  • enkele bekende soorten: klucht, komedie, tragedie
  • moderne toneelstukken worden nog zelden in dichtvorm geschreven, maar tot in de Renaissance was de prozavorm zeer ongebruikelijk voor een drama

 

 

 

 

 

 

 

 

vorm
  • proza
    een gebonden, gekunstelde manier van schrijven
    • gebonden: volgens bepaalde (vroeger: strikte) regels
    • gekunsteld: benadert niet de natuurlijke, spontane manier van schrijven of spreken
    • het onderscheid met proza wordt vooral veroorzaakt door metrum, rijm en woordkeuze
    • vanaf de 19de eeuw begonnen deze traditionele vormkenmerken te vervagen, waardoor het verschil met proza voornamelijk met het (vers)ritme te maken heeft
  • poëzie
    ongebonden, vrije vorm van schrijven
    • ongebonden: in principe gelden alleen de gewone taalregels (grammatica, woordkeuze)
    • benadert veel meer de gewone,spontane manier van spreken of schrijven
    • toch proberen sommige schrijvers een gestileerde (dus: gekunstelde) taal te maken in hun werk (bijv. LP Boon, H. Claus)
    • pas vanaf het Franse classicisme werd proza erkend als een literaire vorm; ervoor kreeg alleen poëzie die waardering