- qua woordkeuze of zinspatroon
- accumulatio
samenplaatsen van woorden met overeenkomstige betekenis
(> nadruk, bezwering, enz)
Hij had geen bed, geen dak, geen eigen ruimte
- anafoor
herhaling van eenzelfde woord of woordgroep aan het begin
van opeenvolgende zinsdelen (> nadruk)
Niemand die u kent, niemand die u gelooft, niemand die u
vertrouwt
- antitthese
verbinden van tegengestelde begrippen
Goed en slecht, levend of dood
- asyndeton
naast elkaar plaatsen zonder voegwoorden
Niet ik, hij is de dader
- chiasme (kruisstelling)
twee paren woorden worden in gekruiste volgorde gegeven
Zijn stem was krachtig, helder zijn blik
- cliché
beeldspraak die door veelvuldig gebruikt
"versleten" is
- climax
opstelling van woorden of woordgroepen in stijgende lijn
praten, roepen, schreeuwen
- ellips
weglaten van (vanzelfsprekende) zinsdelen
Hij blij (= hij was blij)
- enumeratio
opsomming
- met asyndeton
Er waren ganzen, kippen, eenden
- met polysyndeton
Hij was keizer en veldheer en redenaar
- exclamatio
korte uitroep, vaak met ellips
Wat een tijden!
- hyperbool (> nadruk)
sterke overdrijving
Het duurde een eeuwigheid voor de deur openging
- inversie
omgekeerde woordvolgorde: het onderwerp wordt na de
persoonsvorm geplaatst
- litotes
iets zeggen door het tegendeel te ontkennen (> nadruk)
Jij bent niet dom
- neologisme
een nieuw woord
Na de vertrossing van de tv volgt de verlottiïng van de
muziek
- oxymoron
twee tegengestelde begrippen met elkaar verbinden; beknopte
paradox
een oorverdovende stilte
- paradox
op het eerste gezicht een tegenspraak maar bij nader
onderzoek is de bewering juist
Ik ben blij dat de mensen hier arm zijn
- parallellisme
herhaling van het zinspatroon met gelijkaardige woorden
Met de stok in de hand, de blik op oneindig
- polysyndeton
herhaling van een voegwoord in een reeks van woorden
zie: enumeratio
- prolepsis
vooropplaatsing: een zinsdeel dat normaal elders in de zin
staat wordt aan het begin geplaatst
Onder de tafel ligt de kat
- repetitio (herhaling)
hetzelfde woord opnieuw gebruiken (> nadruk)
Je bent gek, gek
- retorische vraag
mededeling in de vorm van een vraag die geen antwoord
verwacht
Waar is de tijd van vroeger?
|
